KIM JESTEŚMY REDAKCJA MARKETING DYSTRYBUCJA OGŁOSZENIA LISTY DO REDAKCJI KONTAKT 18 czerwiec 2018
E-WYDANIE
PUBLICYSTYKA
REPORTAŻ
LUDZIE I MIEJSCA
TAKIE CZASY
CZAS PRZESZŁY
CZAS TO PIENIĄDZ
DRUGI BRZEG
CZAS NA WYSPIE
AKTUALNOŚCI
ARTFUL FACE
PAN ZENOBIUSZ
FAWLEY COURT
REWERS
DOBRE, BO POLSKIE
SYLWETKI
LONDYN W SUBIEKTYWIE
OPOWIADANIA LONDYŃSKIE
ROZMOWA
LISTY DO REDAKCJI
KULTURA
RECENZJA
SYLWETKI
ROZMOWA
CO SIĘ DZIEJE
FELIETONY
KRYSTYNA CYWIŃSKA
ANDRZEJ LICHOTA
WACŁAW LEWANDOWSKI
GRZEGORZ MAŁKIEWICZ
V.VALDI
SPORT
AKTUALNOŚCI
RELACJA
ROZMOWA
FELIETON
GALERIA
PODRÓŻE
PO LONDYNIE
PO WYSPIE
POLSKIE DROGI
PO ŚWIECIE
W CZASIE I PRZESTRZENI
CZAS NA RELAKS
ZDROWIE POLECAMY
NA ŁAWECZCE
MANIA GOTOWANIA
KRZYŻÓWKA
KRONIKA ABSURDU
NA KOŃCU JĘZYKA
TO I OWO
ARTERIA
ARTYŚCI
GALERIA
EWA OBROCHTA
BASIA LAUTMAN
BEATA KOZŁOWSKA
WOJCIECH SOBCZYŃSKI
RYSZARD SZYDŁO
PAWEŁ KORDACZKA
MARIA KALETA
MAREK BORYSEWICZ
KRZYSZTOF MALSKI
KONRAD GRABOWSKI
JUSTYNA KABAŁA
IWONA ZAJĄC
ELZBIETA PIEKACZ
ELZBIETA CHOJAK
ELA CIECIERSKA
CAROLINA KHOURI
ANIA PIENIĄŻEK
AGNIESZKA KOWAL
A.HANDZEL-KORDACZKA
ANDRZEJ KRAUZE
ANDRZEJ LICHOTA
DAMIAN CHROBAK
GRZEGORZ LEPIARZ
SŁAWEK BLATTON
ANDRZEJ MARIA BORKOWSKI
PAWEŁ WĄSEK
MARCIN DUDEK
JOANNA SZWEJ-HAWKIN
DANUTA SOŁOWIEJ
TOMASZ STANDO
AGNIESZKA STANDO
OLGA SIEŃKO
FOTOREPORTAŻ
AGATA HAMILTON
JOANNA CIECHANOWSKA




Film i polityka
2010.09.04 / Jacek Ozaist
TAGI:
Share |
Oglądam „Różyczkę”, jednocześnie rozmyślając, co Polak potrafi zrobić drugiemu Polakowi w imię doraźnej korzyści czy zysku. I z czego jest w stanie zrezygnować.

Pawłowi Jasienicy – jednemu z moich mistrzów pióra

Wpadł mi właśnie w ręce absolutnie niezwykły film. Wiedziałem o nim, słyszałem, ile szumu narobił, ile nagród zebrał, ale nie mieliśmy przyjemności współobcowania.
W telewizji trwa krucjata tzw. obrońców krzyża, która dzieli naszych rodaków na mniej lub bardziej prawdziwych. Były krzykliwe obchody pamiętnego Sierpnia. W społeczeństwie wrze. Zorganizowane grupy i przypadkowe osoby zmieniają warszawskie Krakowskie Przedmieście w Hyde Park. Tam teraz jest Stocznia, Nowa Huta i... Jasna Góra.

W filmie, który oglądam, zbliża się Marzec 1968, lecz tak naprawdę władza ludowa jeszcze świętuje 50 rocznicę rewolucji październikowej. Oficer Służby Bezpieczeństwa Roman Rożek (Robert Więckiewicz) dostaje od gnębionego przez wierchuszkę przełożonego pułkownika Wiśniaka (Jan Frycz) rozkaz przedostania się za wszelką cenę w pobliże znanego literata Adama Warczewskiego (genialny Andrzej Seweryn). Kochanka Rożka, Kamila Sakowicz (teoria spiskowa od razu podsunęła mi, że to potomkini tego gada, co Kmicica żywym ogniem przypalał), liczy, że Rożek w końcu jej się oświadczy. Zamiast propozycji zamążpójścia otrzymuje ultimatum, że jeśli nie zbliży się do Warczewskiego, ich związek nie ma przyszłości. Trzeba tylko słuchać, podglądać i spisywać raporty. Początkowo oburzona i obrażona Kamila w końcu ulega i robi wszystko, by przypodobać się znanemu profesorowi, przy okazji fascynując się nim. Ze wzajemnością zresztą.

Już w fazie produkcyjnej „Różyczki” córka Pawła Jasienicy, Ewa Beynar-Czeczott, rozpoczęła krucjatę przeciwko filmowi, twierdząc, iż jest on adaptacją losów jej ojca. W moim przekonaniu nie ma to znaczenia, bo nikt ani przez chwilę nie twierdzi, że to biografia sławnego pisarza. Zwykle jeśli uderzyć w stół, odezwą się jednak nożyce.
Przyznać trzeba, że to, co przydarzyło się Jasienicy, nie ma chyba precedensu w historii Polski, a może i całego świata. Wieloletni związek „TW” (czyli tajnego współpracownika SB) i „Figuranta” (osoby rozpracowywanej przez slużby) zakończony małżeństwem to przecież temat samograj. I rzeczywiście zainspirował on twórców scenariusza. Sporo elementów tła też się zgadza. Warczewski to – używając dziesiejszego języka – celebryta, wykładowca, publicysta, członek prezydium różnych literackich i naukowych związków. Wdowiec. Ojciec małej dziewczynki. Mężczyzna samotny. Dużo tego, a jednak w moim przekonaniu Jan Kidawa-Błoński nie starał się na siłę budować podobieństw między Jasienicą a Warczewskim. Nie wyglądają tak samo, nie umierają w ten sam sposób. Różnic jest więcej, ale nie chcę brnąć dalej w spór między zainteresowanymi stronami.

Ten znakomity film broni się sam i nie potrzebuje adwokatów. Zresztą postać Warczewskiego jest w filmie jedną z trzech równie tragicznych postaci dramatu, choć – rzecz jasna – najważniejszą.
Oglądam „Różyczkę”, jednocześnie rozmyślając, co Polak potrafi zrobić drugiemu Polakowi w imię doraźnej korzyści czy zysku. I z czego jest w stanie zrezygnować. Adrian Lyne dawał bohaterowi swojej „Niemoralnej propozycji” milion dolarów w zamian za to, że żona bohatera prześpi się z bogatym biznesemenem. Oficer SB Rożek (jak się później okazuje – Rosen) poza miłością Kamili ma do stracenia jedynie kilka nic nieznaczących pucharów zdobytych w boksie. Nakłoniony przez przełożonych zmusza swoją dziewczynę do narzucania się znanemu pisarzowi, zupełnie nie licząc się z konsekwencjami. Traci ją, traci pracę, traci ojczyznę. Zresztą w tym smutnym filmie w ostatecznym rozrachunku tracą i przegrywają wszyscy. Władza, bo Rosen w szale zazdrości demaskuje tajnego współpracownika o pseudonimie Różyczka; Rosen, bo traci ukochaną kobietę, a do tego musi opuścić Polskę wraz z blisko piętnastoma tysiącami osób semickiego pochodzenia; Warczewski, bo uwierzył w czystą miłość i zaryzykował karierę. Kamila, teoretycznie, traci jedynie moralność, choć w jednej z ostatnich scen ta ciężarna kobieta nie wygląda na szczęśliwą.

Mamy naprawdę trudną historię, a tzw. polityka historyczna prowadzona przez niektórych polityków niczego nam nie ułatwia. Dziennikarze, filmowcy, pisarze próbują, jak mogą, ale zawsze znajdzie się ktoś, komu zadana trucizna prawdziwej polskości nakaże przypuścić atak.
Teraz w Warszawie bronią krzyża. Przed kim? Kto jest nowym wrogiem? Młodzież nieumiejąca wyrazić swojego sprzeciwu inaczej niż w formie happeningu? Policja broniąca porządku? Zgłupiali biskupi? Obojętny rząd? A może jak zwykle – Żydzi, masoni, cykliści i gradobicia? Choć przecież jest jeszcze TVN24 i „Wyborcza”...

„Przeżyliśmy Ruska, przeżyjemy Tuska” – czytam na transparencie w 30 rocznicę pamiętnego Sierpnia i nie mogę uwierzyć. Przecież to stawia w równej linii urzędującego premiera wolnej Polski z dzikim najeźdźcą zza gór Uralu. Myślę, że granica wolności słowa jest w tym wypadku naprawdę blisko. Liderzy partii i związków najwyraźniej tracą zdrowy rozsądek, próbując targować się o 15-20 proc. ludzi naprawdę myślących w ten sposób. Przegrani próbują pisać historię na nowo. Dzielą naród, dzielą miasta i społeczności, dzielą już nawet rodziny. Niebawem nie będzie święta narodowego lub ważnej rocznicy, która nie byłaby powodem do nowych podziałów. W tym roku został już właściwie tylko 11 listopada. Potem byle do kwietnia.

•••
Pisząc ten tekst, popełniam pewnie zbrodnię przeciwko prawdziwej polskości. Słuchając pieśni Bułata Okudżawy, dodatkowo narażam się różnym prezesom paranoikom. Witalij Petraniuk pomógł mi dokonać tej wielokrotnej zbrodni, nagrywając płytę w studiu Radia Plus w Krakowie w 2000 roku. Ze zgrozą czytam tytuły piosenek, takie jak: „Kwiecień” albo „Smoleńska droga”. Nie jestem pewien, czy nie ma w tym jakiegoś spisku lub zbrodniczego zamiaru, ale niech tam.
„Różyczka” i relacje z polskiej telewizji wzbudziły we mnie coś więcej niż zwykłą reakcję. Brakuje mi jakoś komentarza Lecha Beynara (Paweł Jasienica), choć pewnie i on usłyszałby od niektórych ludzi, że wara od mądrości i prawdy.
Na koniec chciałbym zadedykować wszystkim hodującym nienawiść Polakom prosty i skuteczny w swoim czasie refren: „ale zbaw mnie od nienawiści, ocal mnie od pogardy Panie” (J. Kaczmarski, P. Gintrowski). Paweł Jasienica dał mi „Polskę Piastów”, „Polskę Jagiellonów” i „Rzeczpospolitą Obojga Narodуw”. Od paru lat politycy nie dają mi niczego, wciąż starają się coś mi zabrać. Godność, spokój ducha, neutralność, apolityczność...
Obejrzyjcie „Różyczkę”. Jan Kidawa-Błoński z niezwykłym ciepłem sportretował Ryszarda Riedla w „Skazanym na bluesa”, a teraz ocieplił coś tak zimnego jak Marzec 1968. Gdybym miał prawdziwe pieniądze, postawiłbym na jego następny film trzy czwarte swojego majątku.

Dodaj komentarz:
Autor:
Wpisz hasło z obrazka: (małymi literami)


REKLAMA
PODCASTY
...zobacz inne podcasty
ARTERIA
...zobacz archiwum Arterii
REKLAMA
ENGLISH PAGE
...zobacz inne artykuły
ANKIETA
Czy wyjeżdźasz na wakacje do Polski?
liczba głosów: 28409
Tak

23729
84%
Nie

4680
16%
...zobacz archiwum ankiet
WYSZUKIWANE TAGI

Polsport |adwokat sprawy karne warszawa | nity nierdzewne | biuro rachunkowe rydułtowy | ekogroszek Żory | prasy poziome
sprawy egzekucyjne wodzisław śląski | cyklinowanie Sochaczew | geodeta Rybnik | nakrętki żaroodporne | podłogi drewniane wodzisław rybnik